أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
17
قانون ( فارسى )
شايد بستن شكم مفيد واقع شود و شايد بهرهاى ندهد . وقتى كه مادهء بادى سبب قولنج ثابت بماند و در حركت نباشد ، بستن شكم فايده نمىدهد . اگر مادهء باد سبب قولنج ثابت باشد تا با حرارتى برخورد كند و گرم شود باد شكم توليد مىكند . گاهى همان مدفوع سخت كه بر آب شناور مىشود ، دليل قولنج بادى است ؛ زيرا مدفوع كذائى پر از باد و سبك وزن است . گاهى امكان دارد با وجود قولنج بادى شكم بيمار نرم باشد و شايد اسهال شود و خلط بيرون دهد . اما اسهال و ليونت بهرهاى نمىدهند ؛ زيرا باد انبوه و غليظ در لايههاى روده جمع و حبس شده است . اگر در قولنج بادى باد قولنجى جابهجا شود نويد بهبود است . اگر در حال ابتلا به قولنج بادى شكم چنان باد كند كه شبيه طبل گردد نشانهء بدحالى است . فصل دهم نشانيهاى قولنج مدفوعى پيشاهنگ قولنج مدفوعى يعنى تفالهء مدفوعى كه در قولون حبس و خشك شده باشد ، از اين قرار است : 1 - قبل از پيدايش درد مدتى شكم قبض مىشود . 2 - احساس سنگينى بسيار زياد است . 3 - بيمار چنان احساس مىكند كه گوئى رودهاش دريده مىشود . اگر بيمار قولنج مدفوعى حالت زحير را در خود ببيند و به قضاى حاجت نشيند ، شايد چيزى لزج بيرون آيد كه بعدا غليظ مىشود . اما اگر قولنج مدفوعى از اثر مدفوع آميزه با خلط مرارى باشد كه در قولون گير كرده است ، اين نشانيها را دارد : 1 - رنگ مدفوع بيمار ، زياد بيرون آمدن مادهء خلط مرارى با مدفوع ، احساس سوزش و التهاب و درد گزش كه در نتيجه به اسهال مادهء زهرهاى مىانجامد . 2 - زبان بيمار خشك است . اگر قولنج مدفوعى از اثر متخلخل شدن بدن باشد ، نشانيهايش عبارتند از : 1 - به عنوان پيشاهنگ بيمارى ، بيمار كمى مدفوع بيرون داده است . 2 - بدن بيمار نرم است . 3 - از گرما و سرماى خارج به سرعت تأثير مىپذيرد و رنج مىبرد . اگر قولنج مدفوعى از اثر حرارت شكم يا خشكيدن شكم باشد ، نشانيهايش : احساس التهاب در مراق يا خشك شدن مراق است . مدفوع نيز خشك سياه رنگ متمايل به اندكى سرخرنگى است . اگر قولنج از اثر تحليل هوا ، ورزش ، گسستن تك رگ و غيره باشد ، نشانيش : كمى مدفوع قبل